در روابط کاری، اغلب بحث از حقوق کارگران و امکان شکایت آنها از کارفرما مطرح می‌شود، اما قانون کار ایران حقوق متقابلی برای کارفرمایان نیز در نظر گرفته است. بله، کارفرما میتواند از کارگر شکایت کند، اما این امکان محدود به موارد خاص قانونی است و نمی‌تواند به صورت خودسرانه انجام شود. در این مقاله، به بررسی دقیق موارد مجاز شکایت کارفرما از کارگر، مراجع رسیدگی، مراحل و نکات مهم می‌پردازیم تا کارفرمایان و کارگران با آگاهی بیشتری به روابط کاری خود بپردازند.

موارد مجاز شکایت کارفرما از کارگر طبق قانون کار

آیا کارفرما میتواند از کارگر شکایت کند؟ قانون کار جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۶۹ با اصلاحات بعدی) حقوق و تکالیف دوطرفه‌ای برای کارگر و کارفرما تعریف کرده است. کارفرما در موارد زیر می‌تواند اقدام به شکایت کند:

• ترک کار بدون دلیل موجه یا فسخ یک‌طرفه قرارداد معین: طبق ماده ۲۵ قانون کار، اگر کارگر قرارداد مدت‌دار را بدون دلیل قانونی فسخ کند، کارفرما می‌تواند مطالبه خسارت کند.
• قصور در انجام وظایف و نقض آیین‌نامه‌های انضباطی: بر اساس ماده ۲۷ قانون کار، اگر کارگر پس از تذکرات کتبی متعدد، وظایف خود را انجام ندهد یا آیین‌نامه‌های کارگاه را نقض کند، کارفرما می‌تواند اخراج کند و در صورت نیاز، شکایت نماید.
• عدم بازگشت به کار پس از دوره کارآموزی: اگر کارآموز پس از آموزش، حداقل به مدت دو برابر دوره کارآموزی در کارگاه کار نکند، کارفرما حق شکایت دارد.

علاوه بر این، اگر کارگر مرتکب جرم شود (مانند خیانت در امانت، سرقت اموال کارگاه یا تخریب عمدی)، کارفرما می‌تواند شکایت کیفری مطرح کند که خارج از حوزه قانون کار و در صلاحیت دادسرا و دادگاه کیفری است.

برای شکایت از کارفرما بابت اخراج در این مقاله بیشتر بخوانید.

مراجع رسیدگی به شکایت کارفرما از کارگر

• شکایت در چارچوب قانون کار: از طریق سامانه جامع روابط کار به آدرس prkar.mcls.gov.ir ثبت می‌شود. ابتدا در هیئت تشخیص و در صورت اعتراض، در هیئت حل اختلاف اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی بررسی می‌شود.
• شکایت حقوقی (مطالبه خسارت): در دادگاه‌های عمومی حقوقی.
• شکایت کیفری: مستقیماً در دادسرا با تنظیم شکوائیه.

کارفرما ابتدا باید در سامانه جامع روابط کار احراز هویت شود (با مراجعه به دفاتر پیشخوان دولت) و سپس دادخواست خود را ثبت کند.

مراحل شکایت کارفرما از کارگر

1. جمع‌آوری مدارک: شامل قرارداد کار، تذکرات کتبی، گزارش‌های عملکرد، شهادت همکاران یا مدارک اثبات خسارت.
2. ثبت در سامانه: ورود به prkar.mcls.gov.ir، انتخاب بخش شکایت و بارگذاری مدارک.
3. جلسه هیئت تشخیص: ابلاغ به کارگر و برگزاری جلسه برای دفاع طرفین.
4. صدور رأی: اگر رأی به نفع کارفرما باشد، قابل اجرا است (مثل پرداخت خسارت).
5. اعتراض: ظرف ۱۵ روز به هیئت حل اختلاف.

در موارد کیفری، مستقیم به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید.

مراحل و مدارک مورد نیاز شکایت اداره کار کلیک کنید.

نکات مهم برای کارفرمایان و کارگران

• اثبات ادعا ضروری است: کارفرما باید تخلف کارگر را با مدارک محکم ثابت کند؛ در غیر این صورت، ممکن است شکایت رد شود و حتی کارفرما محکوم به پرداخت حقوق معوقه گردد.
• حقوق متقابل: قانون کار تعادل ایجاد کرده؛ کارگر نیز می‌تواند از کارفرما بابت عدم پرداخت حقوق، بیمه یا اخراج غیرموجه شکایت کند.
• جلوگیری از اختلاف: تنظیم قرارداد شفاف، رعایت آیین‌نامه‌های انضباطی و مشاوره پیش از اقدام، بهترین راه جلوگیری از دعاوی است.
• مهلت‌ها: برای اکثر موارد قانون کار، مهلت خاصی وجود ندارد، اما تأخیر ممکن است اثبات را سخت کند.

سخن پایانی

آیا کارفرما میتواند از کارگر شکایت کند؟ کارفرما حق دارد در موارد تخلف کارگر از حقوق خود دفاع کند، اما این حق محدود به چارچوب قانونی است و نباید به سوءاستفاده منجر شود. رعایت دقیق قانون کار توسط هر دو طرف، بهترین تضمین برای روابط سالم کاری است. این مقاله بر اساس قانون کار و بخشنامه‌های سال ۱۴۰۴ تهیه شده است.