Pomegranate Icon
Pomegranate Icon

فهرست مطالب

شرایط تعلق گرفتن حقوق مادر به دختر | تعیین مسائل مالی و حقوقی پس از مرگ مادر

شرایط تعلق گرفتن حقوق مادر به دختر در صورت مرگ مادر

در مورد انتقال میراث و حقوق پس از مرگ سرپرستان خانواده، مسائل و شرایط مختلفی مطرح شده‌اند که نیازمند بررسی قانونی و حقوقی هستند. پس از مرگ مادر خانواده، تقسیم ارث و حقوق و همچنین وضعیت مهریه و سایر حقوق مالی مسائلی پیچیده هستند. مساله انتقال حقوق مادر پس از فوت به بازماندگان و میزان سهم آن‌ ها، در دو صورت و دو قانون وضع‌شده پیگیری می‌شود. بنابراین یکی از مسائل مهم پس از مرگ مادر، شرایط انتقال حقوق و میراث به سایر افراد خانواده است که باید به آن توجه داشت. در این مطلب تکلیف حقوق مادر خانواده پس از مرگ را بررسی می‌ کنیم و با شرایط تعلق گرفتن حقوق مادر به دختر آشنا می‌ شویم.

<yoastmark class=

حقوق مادر پس از فوت به چه کسی تعلق می‌گیرد؟

در صورت فوت مادر خانواده، افراد پس از مدتی با مسائل مالی و تکلیف انتقال میراث و سرمایه مادر مواجه می‌ شوند. بنابراین تعیین تکلیف حقوق مادر و شرایط دریافت مستمری، زمانی مطرح می‌ شود که مادر تحت پوشش قانون تامین اجتماعی باشد و یا در زمان حیات، به‌ عنوان کارمند مشمول قانون استخدام کشوری، اشتغال داشته‌باشد. همچنین در شرایط تعلق گرفتن حقوق مادر به دختر یا سایر اعضای خانواده، در صورت مرگ پس از بازنشستگی و پیش از بازنشستگی تفاوتی ایجاد نخواهد شد. سوالی که مطرح است این می‌ باشد که آیا تمام افرادی که مطابق با درجات میراث، در قبال میراث مادر پس از فوت، حق بهره‌ مندی داشته باشند، می‌ توانند حقوق مادر را دریافت کنند؟ با توجه به نوع اشتغال مادر می‌توان به این سوال پاسخ داد.

به‌ طور کلی برای تعیین شرایط تعلق گرفتن حقوق مادر به افرادی که شرایط دریافت مستمری دارند، دو فرض و سناریوی کلی وجود دارد. در فرض اول که مادر تحت پوشش قوانین تامین اجتماعی بوده است و در فرض دوم، در زمان حیات به‌ عنوان کارمند، مشمول قانون استخدام کشوری بوده باشد. در ادامه شرایط انتقال حقوق مادر در این دو حالت را بررسی می‌ کنیم.

فرض اول؛ مادر تحت پوشش قانون تامین اجتماعی قرار دارد

طبق قوانین تامین اجتماعی در موقعیت‌ های گوناگون، شرایط مختلفی مطرح می‌ شود. با توجه به جنسیت بیمه‌ گزار، قوانین تامین اجتماعی تفکیک می‌ شود. در این قانون، شرایط بهره‌ مندی از بیمه و مستمری مادر فوت‌شده نسبت به پدر فوت‌شده، توسط افرادی که در قبال حقوق آن‌ ها حق استفاده دارند، کمی متفاوت است. به‌ طور کلی مطابق با ماده 82 قانون تامین اجتماعی، حقوق مادر تحت پوشش قانون این بیمه، به افراد زیر می‌ رسد:

  • شوهر دائمی
  • فرزندان دختر یا پسر
  • پدر و مادر متوفی

فرض دوم؛ مادر تحت پوشش قانون استخدام کشوری است

شرایط دریافت حقوق و مستمری مادر فوت‌شده، تحت پوشش قانون استخدام کشوری، با شرایط بیمه تامین اجتماعی متفاوت است. همچنین افرادی که حق بهره‌ مندی از حقوق مادر بعد از مرگ را دارند نیز طبق قانون استخدام کشوری، کمی تفاوت دارند. بر اساس ماده 86 قانون استخدام کشوری، افراد زیر به‌ اولویت حق بهره‌ مندی از حقوق مادر فوت‌شده را دارند:

  • شوهر دائمی
  • فرزندان دختر یا پسر
  • پدر و مادر متوفی
  • نوادگانی که تحت کفالت متوفی بوده‌اند.

سهم بازماندگان پس از فوت مادر

مقدار و میزان قابل انتقال حقوق مادر، مساله‌ای دیگر در تعیین مسائل مالی پس از فوت است. سهم بازماندگان از حقوق مادر فوت‌شده نیز مانند افرادی که حق بهره‌مندی دارند، تعیین می‌شود. لازم به ذکر است که قانون تامین اجتماعی در مورد سهم بازماندگان، نسبت به قانون استخدام کشوری متفاوت است و احکام متفاوتی دارد. در مورد مساله مقدار سهم بازماندگان پس از فوت مادر نیز دو فرض و سناریو وجود دارد. در ادامه سهم بازماندگان را طبق قانون تامین اجتماعی و قانون استخدام کشوری بررسی می‌ کنیم.

سهم بازماندگان از حقوق مادر فوت‌شده طبق قانون تامین اجتماعی

در ماده 83 قانون تامین اجتماعی، سهم بازماندگان، یعنی شوهر دائمی، فرزندان و پدر و مادر، پیش یا پس از سن بازنشستگی، مشخص شده است. طبق این ماده از قانون تامین اجتماعی، سهم شوهر، 50 درصد، سهم فرزندان 25 درصد و سهم والدین متوفی نیز 25 درصد می‌ باشد. در صورتی که فرزندان علاوه بر مادر، پدر خود را نیز از دست داشته باشند، سهم فرزندان به 50 درصد تغییر می‌ کند. به‌ طور کلی در صورت مرگ یکی از بازماندگان، سهم او میان سایر بازماندگان تقسیم خواهد شد.

سهم بازماندگان از حقوق مادر فوت‌شده طبق قانون استخدام کشوری

نحوه تعیین میزان سهم بازماندگان طبق قانون استخدام کشوری، بسیار ساده و سرراست است. مطابق با ماده 87 این قانون، مستمری مادر فوت‌شده، به تساوی میان تمام بازماندگان تقسیم می‌ شود. البته، قانون استخدام کشوری در این مورد، یک تفاوت دیگر نسبت به قانون تامین اجتماعی دارد. در صورت فوت یکی از بازماندگان یا باطل شدن حق بهره‌ مندی، سهم او از حقوق مادر، بین سایر بازماندگان تقسیم نمی‌شود. بلکه توسط صندوق بازنشستگی کشوری ضبط می‌ شود.

شرایط تعلق گرفتن حقوق مادر به دختر و سایر بازماندگان

در قوانین ایران، پسر مجرد در بعضی شرایط خاص می ‌تواند از حقوق یا مستمری مادر فوت شده بهره‌ مند شود، به ویژه اگر تحت پوشش قانون تامین اجتماعی یا قانون استخدام کشوری قرار داشته باشد. در ادامه شرایط لازم برای دریافت این حقوق توضیح داده می ‌شود.

مانند سایر مراحل و بخش‌ های مساله تقسیم شدن حقوق مادر فوت‌شده بین بازماندگان، برای اقدام به دریافت نهایی حقوق نیز باید به قوانین تامین اجتماعی و استخدام کشوری توجه کنید. پس قانون حمایت خانواده، شرایط دریافت حقوق مادر توسط شوهر و فرزندان دچار تغییراتی شده است. با در نظر گرفتن ماده 81 و 82 قانون تامین اجتماعی و ماده‌های 82، 83 و 86 قانون استخدام کشوری و همچنین ماده 48 قانون حمایت خانواده، در ادامه شرایط تعلق گرفتن حقوق مادر به دختر و سایر بازماندگان را بررسی می‌کنیم.

شرایط تعلق گرفتن حقوق مادر به دختر، پسر و شوهر تحت پوشش قانون تامین اجتماعی

برای پیگیری شرایط دریافت حقوق مادر فوت‌شده توسط شوهر، باید شوهر تحت تکفل همسر خود بوده باشد، مستمری سازمان را دریافت نکند و بیش از 60 سال داشته باشد. همچنین در صورت ازکارافتادگی شوهر، با تایید کمیسیون پزشکی، حقوق همسر فوت‌شده به او تعلق می‌گیرد. در مورد شرایط تعلق گرفتن حقوق مادر به دختر و پسر، فرزندان دختر در هر سن، در صورت مجرد بودن و شاغل نبودن از مستمری مادر بهره‌مند می‌شوند و فرزندان پسر، تا سن 20 سالگی و یا در صورت اشتغال به تحصیل در دانشگاه یا ازکارافتاده بودن، حق دریافت مستمری مادر فوت‌شده را خواهند داشت.

شرایط تعلق گرفتن حقوق مادر به دختر، پسر و شوهر تحت پوشش قانون استخدام کشوری

طبق قانون استخدام کشوری، شوهر متوفی تنها در صورتی از مستمری همسر فوت‌شده خود بهره‌مند می‌شود که تحت کفالت همسر بوده باشد و ازکارافتاده باشد. برای بهره‌مندی فرزندان نیز پس از تصویب قانون حمایت خانواده، فرزند دختر، تا هر سنی، در صورت مجرد بودن و شاغل نبودن، از مستمری مادر برخوردار می‌شود و فرزند پسر، تا سن 20 سالگی و پس از این سن، در صورت تحصیل در دانشگاه یا ازکارافتادگی، حق دریافت حقوق مادر را دارد.

حقوق مادر بعد از فوت به پسر مجرد هم می رسد؟

تحت پوشش قانون تامین اجتماعی

  • اگر پسر مجرد باشد و از کارافتاده یا معلول باشد، یا تا سن 20 سالگی و در صورت تحصیل در دانشگاه باشد، می‌ تواند از حقوق مادر فوت شده بهره‌ مند شود.
  • اگر پدر و مادر در قید حیات باشند، برای دریافت مستمری، باید تحت تکفل بیمه ‌شده (مادر) باشند و خودشان از سازمان مستمری نگیرند.
  • سن پدر باید بالای 60 سال و سن مادر بالای 50 سال باشد یا آن ‌ها از کار افتاده‌باشند.

تحت پوشش قانون استخدام کشوری

  • اگر پسر مجرد، در حال تحصیل در دانشگاه باشد یا معلول و از کارافتاده باشد، می ‌تواند از مستمری مادر متوفی بهره‌ مند شود.
  • شرایط مشابه با قانون تامین اجتماعی است. اما نوادگانی که پدر و مادرشان فوت کرده و تحت تکفل مادر بوده ‌اند نیز می ‌توانند از مستمری بهره ‌مند شوند.

آیا حقوق مستمری مادر بعد از فوت به دختر مطلقه ی خود خواهد رسید؟

در صورت فوت مادر، دختر مطلقه و فاقد همسر و شغل می ‌تواند حقوق مستمری مادر فوت شده را دریافت کند، مشروط بر اینکه شرایط لازم را داشته باشد. از جمله شروط اصلی، عدم اشتغال و تنهایی بودن (یا مجرد بودن) است، که طبق قانون برای دریافت مستمری مورد نیاز است. در صورت نیاز، دختر می‌ تواند با ارائه مدارک لازم نظیر گواهی فوت مادر، شناسنامه، عقدنامه و دیگر مدارک، درخواست خود را در سازمان تامین اجتماعی یا صندوق مربوط ثبت کند. سهم او در مستمری، 25 درصد است.

قانون جدید مستمری بگیران دختر از کی اجرا میشود؟

قانون جدید مربوط به مستمری بگیران دختر، به منظور حذف محدودیت سنی، از زمان تصویب و ابلاغ آن در مراجع ذی ‌ربط به طور کامل اجرایی شده‌است. این قانون تصریح می ‌کند که دخترانی که از حقوق پدر فوت‌شده بهره‌ مند می ‌شوند، می ‌توانند بدون محدودیت سنی، تنها در صورت نداشتنِ همسر و شغل، از مستمری بهره‌ مند گردند. بنابراین، شرط ‌های قبلی مبنی بر محدودیت سنی کنار گذاشته‌شده و معیار اصلی برای قطع یا برقراری مستمری، وجود همسر یا شغل است.

یادگیری و تسلط به مسائل مالی حقوقی در موسسه حسابداری تدبیر

یکی از مسائل مهمی که پس از مرگ مادر، اعضای خانواده با آن مواجه می‌شوند، تعیین تکلیف حقوق و میراث مالی مادر است. شرایط تعلق گرفتن حقوق مادر فوت‌شده به اعضای خانواده، با توجه به قانون تامین اجتماعی و استخدام کشوری متغیر است. به‌طور کلی افرادی که در دریافت مستمری مادر فوت‌شده در اولولیت قرار دارند، شوهر دائمی، فرزندان و پدر و مادر متوفی هستند. میزان سهم این افراد نیز با توجه به قوانین تامین اجتماعی و استخدام کشوری مشخص شده‌است. جت اطلاع از شرایط دریافت دختر از حقوق پدر فوت شده کلیک کنید.

محاسبات مالی در بسیاری از موقعیت‌ های قضایی، اداری و بانکی کاربرد دارد. شما می‌ توانید با یادگیری اصول حسابداری مالی، با آگاهی بیشتری در جامعه حضور داشته باشید و به فعالیت بپردازید. بنابراین همین الان می‌ توانید با مراجعه به سایت موسسه حسابداری تدبیر، از شرایط دوره‌ های آموزش حسابداری آگاه شوید و برای ثبت نام اقدام کنید.

مقالات زیر را حتما مطالعه کنید +

اشتراک گذاری

عضویت در خبرنامه

برای آگاهی از اخبار روز حسابداری به ما بپیوندید

ثبت دیدگاه +

ثبت دیدگاه

به گفتگوی ما بپیوندید و دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید

65 دیدگاه
علی رضا محمدی
07 اسفند 2025 - 21:03
آیا مادری که فوت نماید و مستمری شوهر فوت شده آموزش وپرورش را می‌گرفته مستمری دریافتیش به دختر بیوه ای که او نیز بازنشسته آموزش و پرورش است می رسد
مسافر
10 مهر 2025 - 14:51
سلام وقت شما بخیر
مادر من ۴ ساله فوت شده وکارمند آموزش پرورش بود من در حال جدا شدن هستم آیا حقوقش به من تعلق میگیره ؟خواهر برادرم هم ازدواج کردن وپدر نداریم ..چند درصد حقوقش به من تعلق میگیره
تحریریه تدبیر
12 مهر 2025 - 14:20
سلام وقت بخیر
احتمالا کل مستمری به شما تعلق بگیره
سارا
12 دی 2025 - 17:33
سلام آقای برای خانمی که جدا شده پدر و مادر هر دو بازنشسته آموزش و پرورش هستند،
آیا هر دو حقوق هم پدر و هم مادر بعد فوت به خانم تعلق می‌گیرد
تحریریه تدبیر
19 دی 2025 - 15:44
سلام وقتتون بخیر
خیر، طبق مقررات بازنشستگی آموزش و پرورش (صندوق بازنشستگی کشوری)، دریافت هم‌زمان حقوق بازماندگان از هر دو والد مجاز نیست.
اگر هر دو والد فوت کرده باشن، بازمانده (دختر مجرد یا مطلقه) فقط می‌تونه یکی از حقوق‌ها رو انتخاب کنه حقوق بالاتر پرداخت میشه.
برای بررسی دقیق، بهتره به صندوق بازنشستگی کشوری مراجعه کنید تا وضعیت پرونده بررسی بشه.
حمید
28 شهریور 2025 - 10:30
سلام خسته نباشید لطفاً با دقت بخوانید خواهشاً جوابما بدید ممنونم پدر بزرگم سی سال پیش فوت کردند حقوقشا مادر بزرگم می‌گرفت که اونم 4ماه پیش فوت کردند مادرم بالای شصت سنش هست پدرم هم در قید حیاته سه تا خاله دارم که سنشون زیر شصت هست یکیشون مطلقه هست دو تا پسر داره بالای بیست سال سنشونه یکیشون عقد کرده حقوق مادر بزرگما الان داره می‌گیره سه سال آخر عمرش را مادرم ازش نگهداری میکرد خواستم بدونم فقط به اون خاله مطلقم فقط حقوق می‌رسه یا نه
تحریریه تدبیر
28 شهریور 2025 - 13:47
بله فقط ب ایشون میرسه
بهزیستی
14 مرداد 2025 - 11:28
با سلام آیا اگر مادر فوت کنه حقوق تامین اجتماعی مادر به دختری که همسرش فوت شده و مستمری از همسر دریافت میکند میرسه یا نه ؟
تحریریه تدبیر
08 مهر 2025 - 12:25
سلام خیر
کاظم نیسی
08 مرداد 2025 - 09:23
سلام مادرم فوت کرده من از شوهرم طلاق گرفتم مادرم مستمر بگیربود میشه حقوقش میگیرم باتشکر
تحریریه تدبیر
25 آذر 2025 - 11:59
سلام! بله
برای اطلاعات دقیق‌تر و پیگیری، به سازمان تامین اجتماعی مراجعه کنید.
سحر
21 تیر 2025 - 02:10
سلام وقت بخیر
حقوق مادر بزرگ فوت شده ام را خاله ام دریافت میکنه الان پدر من فوت شده ‌هیچ حقوقی نداشته مادرم می‌تواند از حقوق مادر بزرگم استفاده کنه ؟ چندسالی هست که برادرم کارمند و مادرم تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی است اداره بیمه به برادرم گفته چون مادرت را بیمه کردی مادرت نمیتواند از حقوق مادرش استفاده کند
خسروی
09 تیر 2025 - 04:16
خسته نباشید
من پدرم بازنشته بود وحقوق مستمری میگرفت و فوت کرد پس از فوتش مستمری او به مادرم تعلق گرفت والان مادرم فوت کرده مبخواستم بدونم ایا به فرزندانشان چیزی الان تعلق میگیرد مثلا (هزینه کفن و دفن) یا.....؟
تحریریه تدبیر
09 تیر 2025 - 08:03
سلام. اگه دختر مجرد و بیکار داشته باشن مستمری بهشون تعلق میگیره در غیر این صورت خیر. هزینه کفن و دفن تامین اجتماعی برای خود مستمری بگیر پرداخت میشه اما برای وارث مستمری باید از طریق اداره تامین اجتماعی پیگیری کنید
مرجان
07 تیر 2025 - 22:59
سلام ،ببخشید مادر استخدام کشوری بودن پدرم هم بازنشسته آموزش پرورش(استخدام کشوری)آیا حقوق مادرم به پدرم هم میرسد واینکه بنده در حال متارکه هستم آیا کل حقوق به بنده میرسه یا یه مقداری
تحریریه تدبیر
23 دی 2025 - 08:54
سلام
با توجه به شرایط:
حقوق بازنشستگی مادر به پدر شما تعلق نمی‌گیرد، مگر اینکه بازمانده قانونی باشد (همسر زنده باشد و طبق قانون بازنشستگی امکان استفاده از مستمری بازماندگان وجود داشته باشد).
در حال متارکه، مستمری یا حقوق بازنشستگی مادر به شما شخصاً تعلق می‌گیرد، مگر اینکه دادگاه یا توافق قانونی بخشی از آن را به همسر سابق منتقل کند.
بنابراین معمولاً کل حقوق به خود شما تعلق دارد و تقسیم‌بندی فقط در صورت حکم دادگاه یا توافق رسمی امکان‌پذیر است.
محمد زنجانی
23 خرداد 2025 - 04:17
سلام مادرم حدود یک ماه است مرحوم شده اند مادر و خواهر مجردم مستمری بگیر کشوری پدر فوت شده ام بودند اسفند 1403 حقوق برای خواهرم که مجرد است واریز نشده بایستی چکاری انجام دهد متشکرم از پاسخ شما
تحریریه تدبیر
23 دی 2025 - 09:16
سلام
خواهر شما با مدارک فوت مادر و پدر به اداره بازنشستگی محل سکونت مراجعه کند و درخواست بررسی و واریز مستمری معوقه بدهد.
ریحانه
22 اردیبهشت 2025 - 16:34
سلام خسته نباشین مادرم بازنشسته آموزش و پرورش بودند و فوت کردن چرا این ماه حقوقش رو واسم نریختن؟
من شاغل هستم ولی کار دولتی نیست ازدواج هم نکردم و از جایی بیمه هم نیستم
چه علتی می‌تونه داشته باشه که این ماه نریختن؟
تحریریه تدبیر
23 دی 2025 - 09:28
سلام
معمول‌ترین دلایل عدم واریز مستمری بازنشستگان فوت‌شده:

اشتباه یا تأخیر اداری در ثبت واریز مستمری.
نیاز به ارائه مدارک تکمیلی مثل شناسنامه شما و مدارک فوت مادر.
تغییر وضعیت وراث یا ثبت نشدن شما در سامانه بازنشستگی.
به اداره بازنشستگی محل سکونت مراجعه و علت دقیق را استعلام کنید تا مستمری واریز شود.

فهرست مطالب

عضویت در خبرنامه

برای آگاهی از اخبار روز حسابداری به ما بپیوندید

رزرو سمینار رایگان "از حسابداری تا مدیر مالی"

[gravityform id="5" title="false" description="false" ajax="true"]