قانون تسهیل تکالیف مودیان در تاریخ 01/10/1402 به تصویب رسید. این قانون که در قالب ۱۰ ماده تدوین شده، اصلاحاتی مهم بر قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان مصوب 21/07/1398اعمال کرده و برخی مقررات جدید نیز به آن اضافه کرده است. بر اساس این قانون، تمامی مودیان اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی ملزم به صدور صورتحساب الکترونیکی هستند.

قانون تسهیل مالیاتی چیست؟

قانون تسهیل مالیاتی به منظور ساده‌سازی و بهبود فرآیندهای مرتبط با پرداخت و وصول مالیات‌ها تدوین شده است. هدف این قانون کاهش پیچیدگی‌ها، تسریع در رسیدگی به امور مالیاتی و کاهش فشارهای مالیاتی بر فعالان اقتصادی است تا فضای کسب‌وکار بهبود یابد و زمینه رشد اقتصادی فراهم شود. این قانون شامل تسهیلاتی مانند تخفیف‌ها، تقسیط بدهی‌ها و کاهش جرایم مالیاتی می‌شود تا مودیان مالیاتی بتوانند با سهولت بیشتری تعهدات خود را انجام دهند.

سامانه مودیان چیست؟

سامانه مودیان، سامانه‌ای جامع تحت نظارت سازمان امور مالیاتی کشور است که برای ثبت، مدیریت و ارسال اطلاعات مالیاتی کلیه کسب‌وکارها و اشخاص حقوقی طراحی شده است. تمامی مودیان موظف‌اند در این سامانه ثبت‌نام کنند و از طریق کارپوشه اختصاصی خود، اطلاعات و صورتحساب‌های الکترونیکی خود را به سازمان امور مالیاتی ارسال نمایند. این سامانه به منظور جلوگیری از فرار مالیاتی، حذف رسیدگی ممیز محور و تسهیل فرآیند مالیاتی مودیان ایجاد شده است. دسترسی به سامانه از طریق آدرس اینترنتی  tp.tax.gov.ir امکان‌پذیر است.

چه کسانی مشمول قانون تسهیل تکالیف مودیان هستند؟

بر اساس بند ج ماده ۱ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان، تمامی صاحبان مشاغل صنفی و غیرصنفی و اشخاص حقوقی موضوع فصل‌های ۴ و ۵ باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم مشمول قانون تسهیل تکالیف مودیان می‌شوند. به زبان ساده‌تر، این قانون دو گروه اصلی را در بر می‌گیرد:

• شرکت‌ها: اشخاص حقوقی ثبت‌شده که دارای کد اقتصادی یا شناسه ملی هستند.
• مشاغل: کسب‌وکارهایی که تحت نام خود فعالیت می‌کنند و به صورت شرکت یا مؤسسه ثبت نشده‌اند.

هرگاه در قانون به “مودی” اشاره شود، منظور این دو گروه است.

شش تفاوت مهم قانون تسهیل تکالیف مودیان با قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان

1. تغییر تاریخ فراخوان ثبت‌نام

مطابق قانون جدید، همه کسب‌وکارها و اشخاص حقوقی از اول مهر ۱۴۰۲ و صاحبان مشاغل حقیقی از اول دی ۱۴۰۲ موظف به ثبت‌نام در سامانه مودیان شده‌اند.

2. تعیین حد نصاب صدور صورتحساب الکترونیکی

صدور صورتحساب الکترونیکی برای اشخاص حقیقی از اول دی ۱۴۰۲ اجباری است اگر فروش خالص آنها تا پایان شهریور ۱۴۰۲ بیش از ۱۸۰ میلیارد ریال باشد. همچنین برخی گروه‌های خاص مانند عرضه‌کنندگان طلا، جواهر، پلاتین، فروشندگان مواد معدنی و دیگر گروه‌های مشمول قانون بودجه، بدون توجه به میزان فروش، موظف به صدور صورتحساب الکترونیکی هستند.

3. اختیار بخشودگی کامل جرایم

بر اساس تبصره ۲ ماده ۲۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی، امکان بخشودگی تا ۵۰ درصد جرایم وجود داشت؛ اما قانون تسهیل تکالیف مودیان این اختیار را به سازمان امور مالیاتی داده که تا پایان سال ۱۴۰۳، جرایم را به صورت کامل (۱۰۰ درصد) ببخشد، البته مشروط به رعایت مقررات از سوی مودیان.

4. پذیرش صورتحساب‌های خارج از سامانه

مودیان تا یک ماه پس از پایان هر دوره مالی، فرصت دارند صورتحساب‌هایی را که در سامانه ثبت نکرده‌اند، ارسال کنند و آن‌ها را در اظهارنامه خود لحاظ نمایند. اعتبار این صورتحساب‌ها تا پایان سال ۱۴۰۳ است و پس از آن، مالیات به صورت سیستمی محاسبه و مطالبه می‌شود.

5. تهیه و اصلاح اظهارنامه ارزش افزوده

مودیان موظف‌اند اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده خود را به صورت الکترونیکی ثبت و ارسال کنند. این فرآیند باید با دقت و در موعد مقرر انجام شود و در صورت نیاز، استفاده از کارشناسان مالیاتی توصیه می‌شود.

6. فراخوان همه صاحبان مشاغل به ثبت‌نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده

طبق ماده ۱۳ قانون مالیات بر ارزش افزوده، همه مودیان موظف به ثبت‌نام در سامانه مودیان هستند. این ثبت‌نام علاوه بر تسهیل ارسال اظهارنامه، امکان استفاده از معافیت‌ها و تسهیلات مالیاتی را فراهم می‌کند.

خلاصه مواد مهم قانون تسهیل تکالیف مودیان جهت اجرای قانون پایانه های فروشگای و سامانه مودیان

• ماده ۱:

  قانون از 01/10/1402همه مودیان موظف به صدور صورتحساب الکترونیکی شده‌اند. در صورت تأخیر در اجرای این تکلیف، سازمان برنامه و بودجه کشور مکلف است به ازای هر ماه تأخیر، ۵ درصد از منابع اختصاصی مالیاتی سازمان امور مالیاتی را کاهش دهد (حداکثر تا ۵۰ درصد).

• ماده ۲:

  سازمان امور مالیاتی مجاز است تا پایان سال ۱۴۰۳، جریمه‌های مربوط به قانون پایانه‌های فروشگاهی را به صورت کامل بخشودگی دهد.

• ماده ۳:

  صورتحساب‌هایی که تا پایان سال ۱۴۰۳ در سامانه مودیان صادر نشده‌اند، قابل قبول خواهند بود. مودیان یک ماه پس از پایان دوره مالی فرصت دارند آن‌ها را ثبت و اظهارنامه خود را اصلاح کنند.

• ماده ۴:

  سازمان موظف است مودیانی که مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند و ثبت‌نام نکرده‌اند را به تدریج تا پایان ۱۴۰۳ فراخوان نماید.

• ماده ۵:

سازمان موظف است ظرف یک هفته پس از لازم‌الاجرا شدن قانون، ثبت‌نام و تخصیص کارپوشه اختصاصی به مودیان را انجام دهد. مودیان ثبت‌نام‌نشده مشمول جریمه نمی‌شوند.

• ماده ۶:

  بانک مرکزی موظف است شماره مالیاتی یکتا را برای رسیدهای پرداخت صادر شده توسط کارتخوان‌ها و درگاه‌های پرداخت الکترونیکی صادر و روزانه اطلاعات را به سامانه مودیان ارسال کند. همچنین دستگاه‌های اجرایی مسئول انتقال اطلاعات مرتبط به سامانه هستند.

• ماده ۷:

  حد نصاب‌های فروش و معافیت‌های مالیاتی از ۳ برابر به ۵ برابر افزایش یافته است.

• ماده ۸:

  مودیانی که فروش سالانه آن‌ها کمتر از ۲۵ برابر معافیت موضوع ماده ۸۴ قانون مالیات‌های مستقیم باشد، می‌توانند از صدور صورتحساب الکترونیکی معاف شوند.

• ماده ۹:

  طبق ماده 9تسهیل تکالیف مودیان جهت اجرای قانون پایانه های فروشگاهیاگر مودی به دلایل خارج از اختیار خود نتواند تکالیف را انجام دهد، جرایم مربوط بخشوده می‌شود.

• ماده ۱۰:

  هزینه‌های مربوط به صدور صورتحساب الکترونیکی توسط شرکت‌های معتمد از محل وصولی‌های مالیات بر ارزش افزوده پرداخت خواهد شد و هزینه آموزش و فرهنگ‌سازی اجرای قانون تا پایان سال ۱۴۰۵ قابل پرداخت است.

متن کامل قانون تسهیل تکالیف مودیان برای اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان

مصوب ۲۳ آبان ۱۴۰۲ مجلس شورای اسلامی

تأییدیه شورای نگهبان: ۱۶ آذر ۱۴۰۲

ماده ۱

از تاریخ ۱ دی ۱۴۰۲، تمامی مؤدیان مالیاتی اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی، موظف به صدور صورتحساب الکترونیکی مطابق قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان مصوب ۲۱ مهر ۱۳۹۸ (با اصلاحات و الحاقات بعدی) می‌باشند. برای اطمینان از اجرای به‌موقع این قانون، سازمان برنامه و بودجه کشور مکلف است، به‌ازای هر ماه تأخیر از موعد مذکور، معادل پنج درصد (۵٪) و حداکثر تا سقف پنجاه درصد (۵۰٪) از منابع اختصاصی سازمان امور مالیاتی کشور موضوع ماده ۲۱۷ قانون مالیات‌های مستقیم (مصوب ۳ اسفند ۱۳۶۶) را کاهش دهد.

این کاهش تا زمانی ادامه خواهد داشت که به تأیید وزیر امور اقتصادی و دارایی، سازمان امور مالیاتی امکان صدور و ارسال صورتحساب الکترونیکی توسط همه مؤدیان را فراهم نماید. در این صورت، کاهش منابع به حالت پیشین بازگردانده خواهد شد. (اصلاحیه: ۱۶ بهمن ۱۴۰۲)

ماده ۲

سازمان امور مالیاتی کشور مجاز است تا پایان سال ۱۴۰۳، تمام جریمه‌های موضوع ماده ۲۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان را تا سقف ۱۰۰ درصد مورد بخشودگی قرار دهد.

ماده ۳

تا انتهای سال ۱۴۰۳، صورتحساب‌هایی که از طریق سامانه مؤدیان صادر نشده‌اند، همچنان معتبر خواهند بود. در این بازه زمانی، سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است با بهره‌گیری از اطلاعات موجود در سامانه مؤدیان، در پایان هر دوره مالیاتی، اقدام به تهیه اظهارنامه برای کلیه مؤدیان نماید. هر مؤدی پس از پایان دوره، یک ماه فرصت دارد تا اظهارنامه صادرشده از سوی سازمان را با افزودن خریدها و فروش‌هایی که فاقد صورتحساب الکترونیکی در سامانه هستند، کامل کرده و از طریق سامانه مؤدیان به سازمان بازگرداند. صورتحساب‌های صادرشده الکترونیکی که مطابق ماده ۹ قانون پایانه‌های فروشگاهی تهیه شده‌اند، قابل بررسی نمی‌باشند و معتبر تلقی می‌گردند.

ماده ۴

سازمان امور مالیاتی کشور موظف است مؤدیان مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۳۸۷، که تا زمان تصویب این قانون فراخوان نشده‌اند، را بر اساس جدول زمان‌بندی که توسط رئیس سازمان تهیه و به تأیید وزیر امور اقتصادی و دارایی خواهد رسید، تا پایان سال ۱۴۰۳ به‌تدریج فراخوان نماید. مؤدیانی که تا زمان اعلام فراخوان توسط سازمان، مشمول نشده‌اند، مجاز به دریافت مالیات بر ارزش افزوده از خریداران نخواهند بود. در صورت تخلف، مشمول جریمه موضوع تبصره ۲ بند” الف” ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰ خواهند شد و مبالغ دریافتی باید به پرداخت‌کنندگان بازگردانده شود. همچنین، مالیات بر ارزش افزوده پرداختی توسط این مؤدیان تا زمان فراخوان رسمی، به عنوان اعتبار مالیاتی برای ایشان لحاظ نخواهد شد.

ماده ۵

در ابتدای ماده ۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، عبارت:

کلیه اشخاص مشمول مکلفند به ترتیبی که سازمان مقرر می‌کند، نسبت به ثبت نام در سامانه مودیان اقدام کنند.

به شرح زیر اصلاح می‌گردد:

سازمان مکلف است ظرف یک هفته از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این ماده، کلیه مؤدیان را در سامانه مؤدیان ثبت‌نام و برای ایشان کارپوشه اختصاصی ایجاد نماید. همچنین، سازمان موظف است حداکثر تا یک هفته پس از ثبت‌نام مؤدیان در نظام مالیاتی، نسبت به عضویت آنان در سامانه مؤدیان و تخصیص کارپوشه اختصاصی اقدام نماید.

در صورت عدم اجرای این تکلیف از سوی سازمان برای مؤدیانی که در نظام مالیاتی ثبت‌نام کرده‌اند، این مؤدیان مشمول جرائم مرتبط با عدم عضویت یا ثبت‌نام در سامانه نخواهند بود.

ماده ۶

دو تبصره به‌عنوان تبصره‌های ۱ و ۳ به ماده ۵ قانون پایانه‌های فروشگاهی الحاق می‌شود و تبصره موجود به شماره ۲ تغییر پیدا می‌کند:

تبصره 1

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است ظرف دو ماه از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این ماده، طبق ساختار اعلامی سازمان امور مالیاتی، شماره منحصر به‌فرد مالیاتی را به رسیدهای پرداخت از دستگاه‌های کارتخوان و درگاه‌های الکترونیکی اختصاص داده و آن را در رسید درج نماید. همچنین، بانک مرکزی موظف است داده‌های روزانه رسیدها را حداکثر تا پایان روز بعد به سامانه مؤدیان ارسال کند.

تبصره ۳

کلیه دستگاه‌های اجرایی مشمول ماده ۲۹ قانون برنامه ششم توسعه و ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری، همچنین سازمان‌های مرتبط که طبق قانون، وظیفه رصد جریان کالا و خدمات از مبدأ تا سطح خرده‌فروشی را دارند، موظفند اطلاعات مربوط را طبق الزامات این قانون به سامانه مؤدیان منتقل کنند. در این حالت، مؤدیان نیاز به صدور مجدد صورتحساب الکترونیکی نخواهند داشت.

ماده ۷

در ماده ۶ قانون پایانه‌های فروشگاهی:

عبارات “بیشتر از سه برابر فروش اظهار شده” و “بیش از سه برابر معافیت سالانه” به ترتیب به “بیشتر از پنج برابرفروش اظهار شده” و”بیش از پنج برابرمعافیت سالانه” تغییر می‌یابد.

همچنین، پس از عبارت “که مالیات آن به سازمان پرداخت شده یا ترتیب پرداخت آن داده شده است”، جمله زیر افزوده می‌شود:

در صورتی که فروش اظهارشده مؤدی در دوره مشابه سال قبل، کمتر از معافیت سالانه موضوع ماده ۱۰۱ قانون مالیات‌های مستقیم بوده باشد، پنج برابر معافیت سالانه، ملاک محاسبه قرار خواهد گرفت.

ماده ۸

ماده‌ای به عنوان ماده ۱۴ مکرر به فصل سوم قانون پایانه‌های فروشگاهی افزوده می‌شود:

ماده ۱۴ مکرر:

برای تسهیل در انجام وظایف مؤدیان، سازمان می‌تواند آن دسته از مؤدیانی را که فروش سالانه آن‌ها کمتر از ۲۵ برابر معافیت موضوع ماده ۸۴ قانون مالیات‌های مستقیم است، از الزام به صدور صورتحساب الکترونیکی معاف کند.

مالیات این گروه از مؤدیان، بر اساس ضریب مشخصی که با توجه به نوع فعالیت، اقلام خریداری‌شده و نرخ مالیات اقلام در سامانه مؤدیان تعیین می‌شود، محاسبه و پس از کسر اعتبار مالیاتی قابل قبول، وصول می‌گردد.

خرید سایر مؤدیان از مؤدیان مشمول این ماده، به‌عنوان اعتبار مالیاتی پذیرفته نمی‌شود و برای مصرف‌کنندگان نهایی، مشمول مزایای ماده ۱۸ نخواهد بود.

رسید کارت‌خوان یا درگاه پرداخت برای مؤدیانی که فروش آن‌ها از حد نصاب مذکور عبور کرده، از ابتدای دومین دوره مالیاتی بعد از عبور، دیگر صورتحساب الکترونیکی تلقی نخواهد شد.

تبصره ۱: نصاب فروش سالانه برای معافیت از صدور صورتحساب الکترونیکی در سال‌های ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ به ترتیب معادل ۱۵۰، ۱۰۰ و ۵۰ برابر معافیت موضوع ماده ۸۴ قانون مالیات‌های مستقیم تعیین می‌شود.

تبصره ۲: تا پایان سال ۱۴۰۴، برای مؤدیانی که کالا یا خدمات یکسان عرضه می‌کنند و نرخ مالیات بر ارزش افزوده آن‌ها یکسان است، رسید کارت‌خوان یا درگاه پرداخت، معادل صورتحساب الکترونیکی خواهد بود.

ماده ۹

در انتهای تبصره ۲ ماده ۲۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، جمله زیر افزوده می‌شود:

در صورتی که عدم انجام تکالیف قانونی خارج از اختیار مؤدی باشد، سازمان موظف به بخشودگی جرائم موضوع این ماده را بخشودگی نماید.

ماده ۱۰

در فراز دوم ماده (۲۶) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، عبارت “به استثنای تعرفه صدور صورتحساب الکترونیکی” پس از عبارت”تعیین تعرفه‌ها” اضافه می‌شود و تبصره‌ای به شرح زیر به آن الحاق می‌گردد:

تبصره – سازمان موظف است تعرفه خدمات شرکت‌های معتمد در خصوص صدور صورتحساب‌های الکترونیکی را مطابق تعرفه مصوب شورای اقتصاد، از محل وصولی‌های جاری مالیات بر ارزش افزوده پرداخت کند. به این منظور حسابی در خزانه‌داری کل کشور ایجاد می‌شود و اعتبار لازم برای اجرای این موضوع سالانه در قوانین بودجه پیش‌بینی و ۱۰۰٪ آن تخصیص می‌یابد.

این حکم در خصوص صدور صورتحساب الکترونیکی اشخاصی مانند دفاتر ثبت اسناد رسمی و مراکز تعویض پلاک که اطلاعاتی غیر از خرید و فروش خود را طبق این قانون باید ارائه دهند نیز جاری است. همچنین هزینه آموزش مودیان و فرهنگ‌سازی اجرای این قانون تا پایان سال ۱۴۰۵ از محل اعتبار این حکم قابل پرداخت است.

قانون فوق مشتمل بر ده ماده و یک تبصره، پس از گزارش کمیسیون اقتصادی و تصویب مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ بیست و سوم آبان‌ماه ۱۴۰۲، در تاریخ ۱۶/۹/۱۴۰۲ به تأیید شورای نگهبان رسید.

محمدباقر قالیباف_رئیس مجلس شورای اسلامی

سخن پایانی

قانون تسهیل تکالیف مودیان با هدف ایجاد فضای کسب‌وکار بهتر، کاهش پیچیدگی‌های مالیاتی و تسهیل فرآیندهای مالیاتی، شرایط مناسبی را برای مودیان فراهم کرده است. ثبت‌نام و فعالیت صحیح در سامانه مودیان علاوه بر جلوگیری از جریمه‌ها، امکان بهره‌مندی از بخشودگی‌ها و معافیت‌ها را برای کسب‌وکارها به همراه دارد. با توجه به پیچیدگی‌های حقوقی و فنی این فرآیند، کلیه کسب‌وکارها و شرکت‌ها از خدمات کارشناسان و مشاوران مالیاتی متخصص بهره‌مند شوند تا ضمن انجام صحیح مراحل ثبت‌نام و ارسال اظهارنامه، از مزایای قانونی به بهترین نحو استفاده کنند.