هیات عالی بانک مرکزی با تصویب «دستورالعمل اجرایی تأسیس، فعالیت، نظارت و انحلال صندوق‌های قرض‌الحسنه» در تابستان ۱۴۰۵، نسخه جدید این دستورالعمل را جایگزین مصوبه زمستان ۱۴۰۳ کرد. این به‌روزرسانی با هدف شفاف‌سازی، تقویت نظارت و ساماندهی هرچه بیشتر صندوق‌های قرض‌الحسنه انجام شده است.

طبق اعلام بانک مرکزی، مهم‌ترین تغییرات این دستورالعمل عبارتند از:

• تغییر در طبقه‌بندی صندوق‌ها: عناوین «خرد، کوچک، متوسط و بزرگ» به «نوع اول، نوع دوم، نوع سوم و بزرگ» تغییر یافت.
• امکان استفاده از درگاه پرداخت اینترنتی: ممنوعیت استفاده از درگاه پرداخت اینترنتی برای صندوق‌های نوع اول، دوم و سوم برداشته شد و این صندوق‌ها در چارچوب ضوابط و مقررات ابلاغی بانک مرکزی مجاز به استفاده از درگاه پرداخت اینترنتی هستند.
• رفع محدودیت سپرده‌گذاری در موسسات اعتباری: محدودیت در تعداد موسسات اعتباری که صندوق‌های قرض‌الحسنه موظف بودند منابع نقد خود را صرفاً نزد آنها سپرده‌گذاری کنند، برداشته شد.
• افزایش میزان منابع نقدی سپرده‌گذاری در موسسات اعتباری: میزان منابع نقدی که صندوق‌های نوع اول و دوم (صندوق‌های خرد و کوچک سابق) می‌بایست نزد موسسات اعتباری در قالب سپرده سرمایه‌گذاری مدت‌دار نگهداری کنند، از ده درصد به حداکثر بیست درصد افزایش یافت.
• امکان افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌های ثابت: امکان افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌های ثابت حداکثر به میزان سی درصد سرمایه ثبتی مهیا شد.
• تغییر سقف تسهیلات: سقف تسهیلات قابل پرداخت به هر شخص در صندوق‌های نوع اول، دوم و سوم ۱.۵ میلیارد ریال تعیین شد. پرداخت تا ۲۰۰ میلیون ریال توسط صندوق و تا سقف ۱.۵ میلیارد منوط به تصویب هیئت مدیره و تأیید عامل نظارتی است.
• ثبات در سایر حدود: حداقل ذخیره نقدی ۵ درصد، حداکثر مدت بازپرداخت ۳۶ ماه برای صندوق‌های نوع اول تا سوم و ۶۰ ماه برای صندوق بزرگ، و حداکثر ۵۰ شعبه برای صندوق بزرگ بدون تغییر باقی مانده است.

سوالات متداول

۱. تغییرات جدید دستورالعمل صندوق‌های قرض‌الحسنه از چه تاریخی لازم‌الاجرا است؟
این دستورالعمل در تابستان ۱۴۰۵ به تصویب رسیده و جایگزین مصوبه زمستان ۱۴۰۳ شده است؛ بنابراین از تاریخ ابلاغ، ملاک عمل خواهد بود.

۲. آیا صندوق‌های نوع اول و دوم می‌توانند از درگاه پرداخت اینترنتی استفاده کنند؟
بله، ممنوعیت قبلی برداشته شده و این صندوق‌ها در چارچوب ضوابط بانک مرکزی مجاز به استفاده از درگاه پرداخت اینترنتی هستند.

۳. سقف تسهیلات قابل پرداخت به هر شخص چقدر است؟
سقف تسهیلات در صندوق‌های نوع اول، دوم و سوم ۱.۵ میلیارد ریال تعیین شده است؛ پرداخت تا ۲۰۰ میلیون ریال توسط صندوق و مبلغ بیشتر تا سقف ۱.۵ میلیارد ریال منوط به تصویب هیئت مدیره و تأیید عامل نظارتی است.

۴. حداقل ذخیره نقدی و حداکثر مدت بازپرداخت تسهیلات چقدر است؟
حداقل ذخیره نقدی ۵ درصد، حداکثر مدت بازپرداخت ۳۶ ماه برای صندوق‌های نوع اول تا سوم و ۶۰ ماه برای صندوق بزرگ است.

۵. آیا امکان افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های ثابت وجود دارد؟
بله، افزایش سرمایه از این محل حداکثر تا سی درصد سرمایه ثبتی امکان‌پذیر شده است.

۶. محدودیت سپرده‌گذاری نزد موسسات اعتباری چه تغییری کرده است؟
محدودیت تعداد موسسات اعتباری برای سپرده‌گذاری منابع نقدی برداشته شده و میزان سپرده‌گذاری برای صندوق‌های نوع اول و دوم از ده درصد به حداکثر بیست درصد افزایش یافته است.

۷. حداکثر تعداد شعبه برای صندوق بزرگ چقدر است؟
حداکثر ۵۰ شعبه برای صندوق بزرگ بدون تغییر باقی مانده است.