معافیت های مالیاتی شرکت های بورسی یکی از مشوقهای کلیدی دولت برای توسعه بازار سرمایه و افزایش شفافیت مالی است. بورس بهعنوان بازاری ساختاریافته، نقش مؤثری در کشف قیمت، جذب سرمایه و کاهش ریسک دارد. با گسترش نقش بورس در اقتصاد، شرکتهای بورسی نیز اهمیت بیشتری پیدا کردهاند. به همین منظور، دولت و مجلس معافیت های مالیاتی ویژهای برای این شرکتها در نظر گرفتهاند. در این مقاله، به بررسی کامل این معافیتها، شرایط استفاده از آنها و تأثیرشان بر اقتصاد میپردازیم.
برای افزایش شفافیت مالی، تشویق شرکتها به ورود به بازار سرمایه و حمایت از سرمایهگذاری، قانونگذار در سالهای اخیر معافیتهای مالیاتی ویژهای برای شرکتهای بورسی در نظر گرفته است. این معافیتها نهتنها مشوقی برای پذیرش شرکتها در بورس و فرابورس هستند، بلکه به رونق تولید و سرمایهگذاری بلندمدت نیز کمک میکنند.
بورس یکی از مهمترین ابزارهای تأمین مالی در اقتصادهای نوین است. در این بازار ساختاریافته، انواع داراییهای مالی مانند سهام، اوراق بهادار و کالاهای اساسی معامله میشوند. بورس با ایجاد شفافیت، مدیریت ریسک، کشف قیمت واقعی داراییها و جذب سرمایههای خرد، نقش مهمی در رشد اقتصادی ایفا میکند.
طبق ماده ۱۴۳ قانون مالیات های مستقیم، شرکتهایی که در بورس یا فرابورس پذیرفته میشوند، از معافیتهای مشخصی برخوردار خواهند شد:
این معافیتها از سال پذیرش آغاز شده و تا زمانی که شرکت از فهرست بازار مربوطه حذف نشده باشد، ادامه دارند.
امتیاز ویژه: شرکتهایی که حداقل ۲۰٪ سهام شناور آزاد داشته باشند (به تأیید سازمان بورس)، از دو برابر میزان معافیتهای مالیاتی فوق بهرهمند خواهند شد.
بر اساس تبصره ۱ ماده ۱۴۳، در خصوص نقل و انتقال سهام، سهمالشرکه و حق تقدم در شرکتهای غیر بورسی، مالیات مقطوع ۴٪ از ارزش اسمی اعمال میشود.
انتقالدهندگان موظفاند پیش از ثبت انتقال، مالیات مربوطه را پرداخت کرده و گواهی آن را ارائه دهند. ادارات ثبت و دفاتر اسناد رسمی نیز مکلف به اخذ این گواهی هستند.
طبق تبصره ۲ ماده ۱۴۳، اندوخته صرف سهام در شرکتهای پذیرفتهشده در بورس، مشمول مالیات مقطوع نیم درصد است و دیگر مالیاتی به آن تعلق نمیگیرد. شرکتها باید تا پایان ماه بعد از تاریخ ثبت افزایش سرمایه، این مالیات را پرداخت کنند.
نکته: بر اساس اصلاحیه سال ۱۳۹۴، در این تبصره عبارت “تا پایان ماه بعد” جایگزین عبارات قبلی مانند “ظرف ده روز” یا “ظرف سی روز” شده است.
در راستای حمایت از شرکتها برای افزایش سرمایه، مجلس شورای اسلامی در ماده ۲ لایحهای دو فوریتی تصویب کرده است که بر اساس آن:
شرکتهای پذیرفته شده در بورس یا فرابورس، در صورتی که از طریق صرف سهام با سلب حق تقدم و عرضه عمومی افزایش سرمایه دهند، تا ۲۰٪ مبلغ افزایش سرمایه از سود سال مالی قبل آنها، مشمول مالیات با نرخ صفر خواهد شد؛ شرط بهرهمندی از این مزیت، ارائه مستندات ثبت افزایش سرمایه به اداره امور مالیاتی، حداکثر سه ماه پس از پایان مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی است.
توزیع نقدی اندوخته صرف سهام یا کاهش سرمایه (مگر با حکم قضایی) ممنوع است. شرکتهایی که این قانون را نقض کنند:
مطابق ماده ۱۴۵ قانون مالیاتهای مستقیم، برخی از انواع سود سهام و درآمدهای حاصل از اوراق بهادار از پرداخت مالیات معاف هستند. این معافیتها با هدف جلوگیری از اخذ مالیات مضاعف و تشویق سرمایهگذاری در بازار سرمایه اعمال میشوند.
بر اساس این ماده، سود سهام شرکتها در موارد مشخص مشمول معافیت مالیاتی است. همچنین، سود حاصل از سپردهگذاری در بانکها، اوراق مشارکت، و سایر ابزارهای مالی مورد تأیید بانک مرکزی نیز از این معافیتها بهرهمند هستند.
ماده ۱۴۳ مکرر به موضوع مالیات بر نقل و انتقال سهام و حقتقدم سهام در بورسها و بازارهای مجاز میپردازد. طبق این ماده:
این قانون باعث سادهسازی فرآیند مالیاتستانی از معاملات سهام شده و مانع تحمیل مالیاتهای چندگانه بر سرمایهگذاران میگردد.
نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جریان بررسی لایحه افزایش سرمایه شرکتهای پذیرفته شده در بورس و فرابورس، به موضوع رعایت سهام شناور آزاد در بهرهمندی از معافیت مالیاتی توجه ویژهای نشان دادند. طبق ماده ۳ اصلاحی این لایحه، معافیت مالیاتی مندرج در ماده ۱۴۳ قانون مالیاتهای مستقیم، بهصورت متناسب با درصد سهام شناور آزاد هر شرکت محاسبه و اعمال میشود. مرجع تشخیص این درصد نیز سازمان بورس و اوراق بهادار خواهد بود.
تغییر مهم: بر اساس ماده ۴ لایحه، شرط حداقل سهام شناور آزاد از ۲۰ درصد به ۲۵ درصد افزایش یافته است. این اقدام با هدف ارتقاء شفافیت، نقدشوندگی بیشتر و بهبود ساختار مالکیتی شرکتهای بورسی صورت گرفته است.
مالیات شرکت های بورسی در ایران شامل مجموعهای از مالیاتهایی است که بر فعالیتهای اقتصادی، معاملات و سودآوری این شرکتها اعمال میشود. در ادامه با مهمترین انواع مالیاتهایی که شرکتهای بورسی باید به آن توجه داشته باشند، آشنا میشویم:
اولین و مهمترین نوع مالیات، مالیات بر درآمد است. نرخ پایه مالیات بر درآمد برای شرکتها، بدون در نظر گرفتن معافیتهای احتمالی برای شرکتهای بورسی، معادل ۲۵ درصد از سود خالص شرکت است.
یکی دیگر از انواع مالیات شرکتهای بورسی در ایران، مالیات بر سود تقسیمی است. طبق قوانین جاری:
در بورس اوراق بهادار، فروش سهام نیز مشمول مالیات است:
با تصویب مواد ۴ و ۵ لایحه مذکور توسط مجلس، روند تدوین دستورالعملهای اجرایی نیز شفاف شد:
بر اساس ماده ۵، سازمان بورس و اوراق بهادار و سازمان امور مالیاتی کشور موظفاند حداکثر ظرف مدت یک ماه از زمان لازمالاجرا شدن قانون، دستورالعملهای اجرایی مرتبط با مواد این قانون را تدوین کرده و به تصویب شورای عالی بورس و اوراق بهادار برسانند؛ این دستورالعملها شامل جزئیات افزایش سرمایه از طریق صرف سهام با سلب حق تقدم، شرایط بهرهمندی از معافیت مالیاتی نرخ صفر، و نحوه ارزیابی سهم شناور آزاد خواهد بود.
بر اساس قوانین مالیاتی ایران، درآمد حاصل از خرید و فروش سهام در بورس اوراق بهادار مشمول مالیات بر درآمد نیست. این معافیت مالیاتی، شامل سود ناشی از افزایش قیمت سهام، سود تقسیمی (در شرایط خاص طبق ماده ۱۴۵) و حتی معاملات روزانه در بازار بورس میشود. این سیاست با هدف تشویق سرمایهگذاری در بازار سرمایه و جلوگیری از مالیات مضاعف تدوین شده است. بنابراین، فعالان بازار سرمایه میتوانند با اطمینان بیشتری به معاملات خود بپردازند، بدون اینکه دغدغهای بابت مالیات بر سود کسبشده از بورس داشته باشند.
شرکتهای پذیرفتهشده در بورس یا فرابورس مشمول نرخهای خاصی از مالیات هستند که طبق ماده ۱۴۳ قانون مالیاتهای مستقیم تعیین شده است. این ماده به شرکتها اجازه میدهد در صورت پذیرش در بورس و رعایت درصد مشخصی از سهام شناور آزاد، از تا ۲۰٪ معافیت مالیاتی برخوردار شوند. همچنین اگر سهام شناور آزاد آنها به حداقل ۲۵٪ برسد، میزان معافیت دو برابر میشود. نحوه محاسبه مالیات شرکتهای بورسی، با توجه به این معافیتها و درآمد مشمول مالیات آنها، نسبت به شرکتهای غیربورسی متفاوت و سادهتر و شفافتر است.
شرکتهای بورسی موظفاند اظهارنامه مالیاتی خود را حداکثر تا تاریخ ۳۱ تیرماه سال بعد از پایان سال مالی تهیه و به سازمان امور مالیاتی کشور ارسال کنند. اظهارنامه باید شامل اطلاعات زیر باشد:
شرکتهای بورسی موظفاند مالیات تعیینشده را در موعد مقرر پرداخت کنند. در صورت عدم پرداخت به موقع، مطابق ماده ۱۹۰ قانون مالیاتهای مستقیم، جریمهای معادل ۲.۵ درصد از مبلغ مالیات پرداخت نشده برای هر ماه تأخیر اعمال خواهد شد.
برخلاف سهام بورسی که مشمول مالیات مقطوع ۰٫۵٪ است، فروش سهام شرکتهای غیر بورسی مشمول مالیات مقطوع ۴٪ از ارزش اسمی هر سهم یا سهمالشرکه است. این موضوع در تبصره ۱ ماده ۱۴۳ قانون مالیاتهای مستقیم تصریح شده است. افراد حقیقی یا حقوقی که قصد انتقال سهام در شرکتهای غیر بورسی را دارند، باید پیش از انتقال، این مالیات را پرداخت کرده و گواهی پرداخت مالیات را به دفاتر اسناد رسمی یا اداره ثبت شرکتها ارائه دهند.
طبق ماده ۱۴۳ قانون مالیاتهای مستقیم، ۱۰٪ از مالیات بر درآمد حاصل از فروش کالاهایی که در بورس کالای ایران معامله میشوند، بخشوده خواهد شد. این معافیت با هدف افزایش شفافیت معاملات، حذف واسطهگری و توسعه بازار رسمی کالاها در کشور اجرا شده است. شرکتهایی که از طریق بورس کالا محصولات خود را عرضه میکنند، میتوانند بخشی از مالیات فروش خود را صرفهجویی کرده و در عین حال، از مزایای رقابتی بودن قیمتها بهرهمند شوند.
افزایش سرمایه شرکتهای بورسی از طریق صرف سهام با سلب حق تقدم در چارچوب قوانین جدید، از پرداخت حق تمبر معاف است. این موضوع یکی از مشوقهای مهم برای شرکتهایی است که قصد دارند با افزایش سرمایه و جذب منابع مالی جدید، توسعه یابند. معافیت از مالیات حق تمبر در این فرایند، هزینههای افزایش سرمایه را کاهش داده و انگیزه ورود منابع مالی جدید به بازار سرمایه را افزایش میدهد.
شرکتهای خصوصی که در بورس یا فرابورس پذیرفته نشدهاند، مشمول معافیتهای مالیاتی شرکتهای بورسی نیستند. این شرکتها باید بر اساس نرخهای عادی مالیاتی و مقررات ماده ۱۰۵ قانون مالیاتها، مالیات خود را پرداخت کنند. البته در صورتی که برخی شرایط حمایتی یا فعالیت در مناطق خاص را داشته باشند، ممکن است از معافیتهای دیگری برخوردار شوند. شرکتهای خصوصی برای کاهش بار مالیاتی، باید ساختار مالی شفافتری ایجاد کرده و در صورت امکان، برنامههایی برای پذیرش در بازار سرمایه تدوین کنند.
معاملات انجامشده در بورس کالا، دارای ساختار مالیاتی متفاوتی نسبت به بازار سنتی هستند. طبق قانون، درآمد حاصل از فروش کالا در بورس کالا تا ۱۰٪ از مالیات بر درآمد معاف است. این مزیت برای تولیدکنندگان، صادرکنندگان و سایر فعالان اقتصادی که کالای خود را از طریق بورس کالا عرضه میکنند، مشوقی مهم برای استفاده از بازارهای رسمی و شفاف است. ضمن اینکه معاملات در بورس کالا، از برخی مالیاتهای نقلوانتقال یا ارزش افزوده خاص نیز معاف میشوند که در بازار آزاد اعمال میشود.
معافیت های مالیاتی شرکت های بورسی نهتنها ابزاری کارآمد برای ترغیب بنگاههای اقتصادی به حضور در بازار سرمایه هستند، بلکه نقش مهمی در ارتقای شفافیت، بهبود ساختار مالی شرکتها و رشد اقتصادی ایفا میکنند. با بهرهگیری از این معافیتها، شرکتها میتوانند منابع مالی جدید جذب کرده، هزینههای مالیاتی خود را کاهش دهند و در عین حال به تعمیق بازار سرمایه کشور کمک کنند. اگر شما نیز در مسیر توسعه کسبوکار خود به فکر ورود به بازار سرمایه هستید، درک دقیق و بهروز از این معافیتها میتواند گامی هوشمندانه در جهت رشد پایدار باشد.
خیر. معافیتها مشروط به پذیرش در بورس و داشتن درصد مشخصی از سهام شناور آزاد هستند.
بین ۵٪ تا ۲۰٪ از مالیات بر درآمد، بسته به نوع بازار و میزان سهام شناور آزاد.
خیر. معاملات سهام در بورس مشمول مالیات بر درآمد نیستند.
بهصورت مقطوع ۴٪ از ارزش اسمی سهم، طبق تبصره ماده ۱۴۳ قانون مالیاتها.
صرف سهام با سلب حق تقدم مشمول مالیات با نرخ صفر است؛ اما باید در مهلت قانونی ثبت و گزارش شود.
برای آگاهی از اخبار روز حسابداری به ما بپیوندید
به گفتگوی ما بپیوندید و دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید
0 دیدگاههنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!