حسابداری رفتاری چیست؟

حسابداری رفتاری تجربیات و انگیزه های تصمیم گیرندگان کلیدی را به عنوان بخشی از ارزیابی یک شرکت در نظر می گیرد. همچنین بررسی می‌ کند که چگونه شیوه ها و فرایندهای حسابداری به نوبه خود بر رفتار و فرایندهای پرسنل شاغل در یک شرکت تاثیر می‌ گذارد. حسابداری رفتاری ممکن است به عنوان «حسابداری منابع انسانی» نیز شناخته شود که در ادامه بیشتر به بررسی آن می پردازیم.

حسابداری رفتاری یک رشته بین رشته ای است که با حسابداری و علوم اجتماعی تلاقی می کند. عمدتا تاثیر رفتار انسان بر اطلاعات حسابداری و حتی سیستم حسابداری و تاثیر اطلاعات حسابداری بر رفتار و تصمیمات رفتاری انسان را مطالعه می کند.

در حسابداری رفتاری از طریق آزمون های تجربی، یک سیستم چرخه حسابداری استاندارد و موثر ایجاد می شود. این به طور مستقیم مکانیسم هماهنگی داخلی شرکت، مکانیسم غربالگری و بازخورد اطلاعات، مکانیسم توزیع سود، ارزش های اعضای سازمان و ویژگی های خود را منعکس می کند.

کارکرد حسابداری رفتاری تخصیص منابع اقتصادی و ثروت اجتماعی در زمینه های سیاسی و اقتصادی جامعه از طریق سیستم های افشا و نظارت به موقع است. با این حسابداری مسئولیت ها و حقوق ذی نفعان مختلف را به طور منطقی تعریف کرده و از فساد و معاملات پنهانی خودداری کنید. حسابداریِ منابع انسانی امروزه به نویدبخش ترین زمینه توسعه حسابداری در جهان تبدیل شده‌است.

حسابداری رفتاری چگونه کار می کند?

جنبه حسابداری رفتاری بخشی از حسابداری است که به ایجاد درک از عناصر شناختی (ادراکی) و عاطفی (عاطفی) رفتار انسانی می پردازد که بر فرایند تصمیم گیری در تمام زمینه ها و تنظیمات حسابداری تاثیر می گذارد. این حوزه خاص از حسابداری به جنبه هایی مانند رفتار پردازش اطلاعات انسانی، کیفیت قضاوت، مشکلات حسابداری که توسط کاربران و ارائه دهندگان اطلاعات حسابداری ایجاد می شود و مهارت های تصمیم گیری کاربران و تولیدکنندگان اطلاعات حسابداری می پردازد.

حسابداری منابع انسانی برای شفاف سازی اثرات رفتاری شیوه های حسابداری برای ذینفعان بالقوه و فعلی ایجاد شده است. این کار برای درک بهتر تاثیر فرآیندهای تجاری، نظرات و متغیرهای انسانی بر ارزش کل شرکت، در حال حاضر و در آینده انجام می شود.

در حسابداری رفتاری، ارزش گذاری یک شرکت فراتر از اعداد و ارقام است و سعی می کند عامل انسانی را نیز در بر گیرد. حسابداری رفتاری تلاش می کند این جنبه از یک کسب و کار را اندازه گیری و ثبت کند. حسابداری رفتاری به دلیل تاثیر محدودیت‌ های زمانی، مسئولیت‌ پذیری ، قضاوت‌ ها و انگیزه‌ های تصمیم‌ گیرندگان فردی مورد توجه محققان است.

اصول

• حسابداری رفتاری رفتار کارکنان را علاوه بر دانش حسابداری سنتی مورد توجه قرار می دهد.
• همچنین بحث می کند که چگونه نگرش ها و رفتار کارکنان می تواند تحت تاثیر تصمیمات حسابداری در یک شرکت قرار گیرد.
• حسابداری رفتاری تلاش می کند تا رویکردهای سنتی تئوری حسابداری را اصلاح و غنی کند که در آن ادراکات، نگرش ها، ارزش ها و رفتار تهیه کنندگان و استفاده کنندگان دست کم گرفته می شود.

نمونه هایی این نوع حسابداری

به عنوان مثال شرکت ABC Corporation و DEF Inc. را در نظر بگیرید که دارای صورت های مالی یکسان و دارایی های برابر هستند. اگر ABC نیروی کار با تجربه تر و مدیریت قوی تری نسبت به DEF داشته باشد، ABC باید از نظر ارزش گذاری بازار و سودآوری ارزش بیشتری داشته باشد.

در یک شرکت، حسابداری رفتاری نیز می تواند برای ارزیابی بهتر عملکرد کارکنان مورد استفاده قرار گیرد. اگر مدیریت ارشد هنگام ارزیابی عملکرد مدیران سطح متوسط ​​از معیارهای مالی و غیرمالی در ارزیابی عملکرد خود استفاده کند، مدیران سطح متوسط ​​به احتمال زیاد از معیارهای مالی و غیر مالی در ارزیابی زیردستان خود نیز استفاده می کنند.

از سوی دیگر، اگر مدیریت ارشد صرفا از معیارهای مالی استفاده کند و اقدامات غیرمالی را در ارزیابی عملکرد مدیران سطح میانی خود نادیده بگیرد، تعصب آن ها از طریق اثر مسری به سطح بعدی مدیریت سرایت خواهد کرد، که ممکن است تاکید بیش از حد بر روی معیارهای مالی در ارزیابی عملکرد داشته باشد.

اهمیت حسابداری منابع انسانی

در این قرن به نظر می‌ رسد که تمام حوزه‌ های توسعه عمده در بخش خدمات اتفاق می‌ افتد و دامنه گسترش بخش تولید حداقل است. اما آیا حسابداران به درستی قادر به ارزش گذاری این بخش خدمات و نشان دادن آن در ترازنامه شرکت هستند؟

برای یک شرکت فعال در بخش تولید، دارایی اصلی آن ماشین آلات و دارایی های ثابت است. اما برای شرکتی که در بخش خدمات فعالیت دارد، دارایی اصلی آن کارکنانش هستند که دارایی های نامشهود محسوب می شوند. اهمیت کارکنان در شرکت بخش خدمات به این علت است که درآمدها بر اساس مدل صورت حساب هر کارمند در ساعت است و سودآوری به ارزش افزوده شده توسط نیروی کار مرتبط است. بنابراین حسابداری رفتاری عبارت است از:

• اطلاعات برنامه ریزی نیروی انسانی: اطلاعات مفیدی در مورد هزینه و ارزش منابع انسانی ارائه می دهد که به برنامه ریزی نیروی انسانی کمک می کند.
• اطلاعات برای ایجاد خط مشی های پرسنلی: حسابداری منابع انسانی اطلاعات مفیدی را ارائه می دهد که به ایجاد و اجرای سیاست های پرسنلی کمک می کند. پرسنل افرادی هستند که در سازمان مشغول به کار هستند.
• استفاده از منابع انسانی: استفاده کارآمد و موثر از منابع انسانی برای موفقیت کسب و کار ضروری است. حسابداری رفتاری داده هایی را برای استفاده صحیح از منابع انسانی ارائه می دهد.

• قرارگیری مناسب: حسابداری منابع انسانی داده هایی را ارائه می دهد که به انتخاب فرد مناسب برای شغل مناسب کمک می کند.
• افزایش روحیه و انگیزه: به مدیریت در جهت سیاست های ذی نفع کارگران و کارکنان کمک می کند.
• جذب بهترین منابع انسانی: حسابداری منابع انسانی به جذب نیروی متخصص با بهترین کیفیت برای سازمان کمک می کند.

اهداف

• اندازه گیری هزینه های مربوط به نیروی انسانی سازمان
• توانمندسازی مدیریت برای برنامه ریزی و بودجه مناسب برای آموزش و سایر خدمات برای منابع انسانی
• اطمینان از کاربرد درست منابع
• افزایش آگاهی و ارزش در مورد منابع انسانی
• حسابداری مناسب مزایای بازنشستگی و سایر مزایا در طول دوره خدمت
• برای برنامه ریزی کارآمد و بهتر منابع انسانی
• برای تعیین واقعی هزینه انجام شده
• تعیین اینکه آیا یک سازمان از ورودی های منابع انسانی، آموزش، استخدام و سایر امکانات بهره برده است یا خیر.
• برای کمک به مدیریت ارشد در تجزیه و تحلیل منابع انسانی

روش های حسابداری رفتاری

روش رویکرد هزینه

در روش هزینه، دو راه داریم:

• روش هزینه اکتساب: در روش هزینه اکتساب، سازمان ها از کلیه هزینه های مربوط به منابع انسانی (مانند آموزش، رفاه و هزینه های دیگر) سازمان سرمایه گذاری کرده و آن را در سود و زیان از انتصاب تا بازنشستگی حساب می کنند.
• رویکرد هزینه جایگزینی: از این روش برای تعیین ادامه کار یا تعویض کارگر استفاده می شود. هزینه جایگزینی نیروی انسانی یا کارمند را در نظر می گیرد. این روش همچنین به تعیین اینکه آیا انتصاب کارکنان برای سازمان مفید است یا خیر کمک می کند.

روش رویکرد ارزش

در رویکرد ارزشی، ما سه روش داریم:

• روش ارزش فعلی: در این روش، ارزش حاضر از تمام مزایای آتی برای کارکنان مشخص می‌شود که بدانیم آیا سازمان می‌تواند از عهده این هزینه برآید و می‌تواند در آینده از هزینه‌های متحمل‌شده برای منابع انسانی سود ببرد.
• ارزش برای روش سازمان: در این روش با ارزش ترین کارمند سازمان مشخص و اندازه گیری می شود. برای آگاهی از اینکه آیا سازمان از خدمات آن کارمند سود ممتازی کسب می کند یا خیر و در یافتن ارزش آن کارمند کمک می کند.
• روش مدل هزینه: این روش کارکنان را به دو دسته تقسیم می‌کند. دسته تصمیم‌ گیری و دسته اجرای تصمیم. سپس هزینه واقعی انجام‌شده در هر دو دسته را مشخص کرده و تعیین می‌ کند که آیا برای سازمان مفید است یا خیر.

مدل های عملکرد حسابداری رفتاری

مدل لو و شوارتز

در مدل لو و شوارتز حسابداری رفتاری ارزش فعلی مزایای آتی برای کارکنان بر اساس فرض زیر تعیین می شود:

• کارمندان به سن، مهارت و تجربه طبقه بندی می شوند.
• میانگین سالانه درآمد از هر گروه سنی تعیین می شود.
• سپس سود تا زمان بازنشستگی هر گروه مشخص می شود.
• ارزش بعدی هر گروه باید با نرخ هزینه سرمایه تنزیل شود.
• این روش فقط حقوق و دستمزد کارکنان را در نظر می گیرد و هیچ مزیت دیگری ندارد.
• این روش احتمال خروج کارکنان یا سایر احتمالات را نادیده می گیرد.

مدل اریک فلامهولتز

این مدل شبیه مدل ارزش فعلی است. اما واقعیت خروج کارکنان، بازنشستگی داوطلبانه یا تعدیل یا فوت کارمند و غیره را در نظر می گیرد.

فرضیات / حقایق:

• تعیین مدت کار کارمند برای سازمان
• مشخص کردن دوره ای را که پس از آن یک کارمند ممکن است سازمان را ترک کند.
• برآورد ارزش کارکنان برای سازمان و منافع حاصل از آن برای سازمان
• به کارگیری روش ارزش فعلی و در نظر گرفتنِ حقایق فوق

مدل مورس

بر اساس این مدل حسابداری رفتاری، ارزش ناخالص خدماتی که باید توسط کارکنان به سازمان ارائه شود، تعیین می شود. این روش شامل کلیه مزایای کارکنان از قبیل مزایای بازنشستگی، انعام، پرداخت مرخصی و غیره بر اساس مفروضات مناسب می باشد و سپس برای اطلاع از ارزش فعلی و مزایای سازمان تخفیف داده می شود.

مدل لینکرت

این مدل مزایای غیرپولی سازمان مانند رضایت شغلی، بهره وری و سایر مزایای غیر پولی برای کارکنان را در نظر می گیرد.

حسابداری رفتاری چه کاربردهایی دارد؟

در واقع حسابداری‌رفتاری را از جنبه های مختلف اقتصادی و انسانی می توان مثبت و کاربردی دانست. به طور مثال:

• شکستنِ مقاومت برخی کارکنان در مقابل سیستم های حسابداری جدید
• استفاده از تاثیرات حسابداری بر رفتار کارکنان در فرایند بودجه ریزی
• نشانگر کافی یا ناکافی بودنِ اطلاعات مندرج در گزارش های داخلی و خارجی سازمان