Pomegranate Icon
Pomegranate Icon

فهرست مطالب

چه شغل هایی در لیست مشاغل سخت و زیان آور قرار دارند؟

چه شغل هایی در لیست مشاغل سخت و زیان آور قرار دارند؟

این یک واقعیت شناخته شده است که برخی بخش ها و مشاغل خطرناک تر از سایرین هستند. بنابراین حفاظت از کارگران در شرایط خطرناک، در مشاغلی که اغلب به عنوان مشاغل کثیف، دشوار و خطرناک شناخته می شوند، تمرکز اصلی سازمان بین المللی کار است. مشاغل سخت و زیان آور می تواند در حوزه کشاورزی، ساخت و ساز، معدن یا هر جایی که روابط یا شرایط کاری خطرات خاصی ایجاد می کند، وجود داشته باشد.

حوادث و بیماری های ناشی از کار به ویژه در کشور های در حال توسعه، جایی که تعداد زیادی از کارگران در فعالیت های اولیه و استخراجی که در بالا ذکر شد متمرکز شده اند، تلفات سنگینی وارد می کند. اغلب اتفاق می‌افتد که این کشورها فاقد ظرفیت‌ های فنی و اقتصادی کافی برای حفظ سیستم‌های موثر بهداشت و سلامت ملی، به‌ویژه مکانیسم‌های نظارتی و اجرایی هستند.

ILO از تجربه گسترده خود در ارتقای استانداردها، آیین نامه های عملی، راهنماهای فنی و مواد آموزشی و همچنین توسعه ابزار های عملی برای حفاظت از کارگران در شرایط خطرناک استفاده می کند.

لیست مشاغل سخت و زیان آور
لیست مشاغل سخت و زیان آور

لیست مشاغل سخت و زیان آور

110 شغل سخت و زیان آور توسط وزارت کار و بهداشت مشخص شده است. برخی از شغل هایی که در لیست مشاغل سخت و زیان آور قرار دارند به شرح زیر می باشند:

  1. کار در معدن
  2. کار استخراج
  3. کار در مخازن سربسته
  4. کار مستمر در کنار کوره ‌های ذوب
  5. کارگرانی که در کارگاه ها کار می کنند.
  6. کارگرانی که در دامداری ها و طیور فعالیت دارند.
  7. کار در ارتفاع
  8. کار بر روی دکل‌ های برق
  9. مشاغلی که با آسفالت خیابان ها ارتباط دارند.
  10. مشاغل مربوط به جوشکاری
  11. کار با مواد رادیو اکتیو
  12. کار در محل‌ های پر فشار
  13. کار در مکان ‌هایی که آلودگی صوتی بالایی دارند.
  14. کار با مواد شیمیایی
  15. کار در محیط پر ارتعاش
  16. کار در محیط ‌ها خاص
  17. کار در بعضی حوزه‌ های پزشکی
  18. کار در حوزه‌ های خاص

تعریف مشاغل سخت و زیان آور

شغل هایی که در لیست مشاغل سخت و زیان آور قرار دارند، مدت خدمتشان نسبت به سایر مشاغل ۵ تا ۱۰ سال کمتر است. شنیدن این مسئله ممکن است هر فردی را هیجان زده کند که بعد از 20 تا 25 سال می تواند بازنشسته شود. اما باید گفت این موضوع زیاد هیجان برانگیز نیست. زیرا شرایط کاری افرادی که شغل سخت و زیان آور دارند بسیار سخت است. شغل هایی که سلامت جسمی و روانی انسان را می تواند به خطر ‌بیاندازد در لیست مشاغل سخت و زیان آور قرار دارد.

به عبارت دیگر چنانچه استاندارد های لازم از نظر شیمیایی، مکانیکی، فیزیکی و بیولوژیکی در محیط کار برقرار نباشد، سلامت شاغلین در آن محیط به خطر می افتد. تنش های موجود می تواند خسارت های جبران ناپذیری روی جسم و روح افراد داشته باشد. در مواردی نیز ممکن است این خطرات سبب از کار افتادگی شود.

کارفرمایان می کوشند تا با تدابیر مهندسی و فنی بتوانند خطرات مشاغل سخت و زیان آور را کاهش دهند. با وجود این تدابیر هنوز خطرات جدی شاغلین را در محیط های سخت و زیان آور تهدید می کند. به همین دلیل در قانون کار برای افرادی که مشاغل سخت دارند، زود تر بازنشسته می شوند.

گروه بندی مشاغل سخت و زیان آور

شورای عالی کار مشاغل سخت و زیان آور را به گروه های الف و ب تقسیم کرده است.

گروه الف: ماهیت این مشاغل را می توان سخت و زیان آور محسوب می شود؛ ولی کارفرما می ‌تواند با بهره گیری از تمهیدات ایمنی و بهداشتی سختی‌ ها را از بین ببرد.

گروه ب: ماهیت این گروه همانند گروه قبل سخت و زیان آور می باشد. تفاوت این دسته در این مورد است که کارفرمایان نمی توانند با بهره گیری از تمهیدات ایمنی و بهداشتی سختی ‌های کار را حذف کنند. لازم به ذکر است که تدابیر کارفرما بی تاثیر نیست و تا حدودی می تواند سختی کار را کمتر کند.

کار در معدن

کار در معدن جزو لیست مشاغل سخت و زیان آور محسوب می شود زیرا کارگران در تونل‌ ها و راهرو های سرپوشیده مشغول به کار می باشند.

اشتغال به کار در مخازن

حفر چاه، قنات‌ و فاضلاب‌ در گروه کار در مخازن قرار می‌گیرند و جزو مشاغل سخت و زیان آور هستند.

کار در کوره ‌های ذوب

کار در کنار کوره ‌های ذوب باید 2 شرط زیر را دارا باشد تا بتواند در لیست مشاغل سخت و زیان آور قرار بگیرد:

  1. کارگر با حرارت و بخارات زیان آور در ارتباط باشد.
  2. کارگر مسئول حمل و تخلیه مواد مذاب کوره ها را بر عهده داشته باشد.

کارگرانی که در کارگاه ها مشغول به فعالیت هستند

دباغی، روده پاک ‌کنی و سالامبور سازی در این گروه قرار می گیرند. به علاوه افرادی که که در جمع آوری، حمل و دفن زباله ها به صورت مستمر کار می کنند نیز در این گروه قرار دارند.

کار در دامداری‌ و طیور

کارگران این شغل وظیفه جمع‌ آوری، انتقال و انبار کردن کود را به عهده دارند.

کار در ارتفاع

افرادی که در ارتفاع بیشتر از ۵ متر کار می‌ کنند در لیست مشاغل سخت و زیان آور قرار دارند.

فرمول محاسبه سابقه پرداخت بیمه

سازمان تامین اجتماعی از فرمول زیر برای محاسبه سابقه بیمه استفاده می ‌کند:

سوابق بیمه={(سابقه کار سخت و زیان‌آور ضرب در یک و نیم) + سابقه کار عادی}

حق بیمه

در مشاغل سخت و زیان آور کارفرما باید 27 درصد حق بیمه پرداخت کند که 4 درصد مربوط به مشاغل سخت است و 23 درصد همانند بیمه های مشاغل عادی است.

میزان ساعات کار و اضافه کاری

طبق ماده ۵۲ قوانین کار، ساعات کاری در مشاغل ۶ ساعت در روز می باشد و در هفته ۳۶ ساعت است. همچنین در ماده ۶۱ قانون کار قید شده است که اضافه کاری در مشاغل سخت و زیان آور ممنوع می باشد.

مرخصی

مرخصی سالیانه مشاغل سخت و زیان آور به مدت پنج هفته در سال است.

درخواست بازنشستگی

افرادی که در لیست مشاغل سخت و زیان آور قرار دارند برای ثبت درخواست باید در سامانه مشاغل سخت وزارت تعاون کار و امور اجتماعی درخواست بدهند.

تفکیک شرایط بازنشستگی

متقاضی باید ۲۰ سال متوالی یا ۲۵ سال متناوب مشغول به کار باشد.

شرایط بازنشستگی برای مردان به شرح زیر است:

  • سن 50 سال و داشتن 30 سال سابقه پرداخت بیمه
  • سن 60 سال و داشتن 20 سال سابقه پرداخت بیمه
  • داشتن 35 سال سابقه بیمه بدون شرایط سنی

شرایط بازنشستگی برای زنان عبارت است از:

  • سن 42 سال و 20 سال سابقه پرداخت بیمه
  • سن 45 سال و 30 سال سابقه پرداخت بیمه
  • سن 55 سال و 20 سال سابقه پرداخت بیمه

در چه مواقعی مرخصی جزو سابقه کاری محسوب می شود؟

  1. تعطیلات هفتگی، تعطیلات رسمی و روز های استفاده از مرخصی استحقاقی به شرط بودن در فواصل اشتغال به کار های سخت و زیان‌ آور، جزو سابقه فرد محسوب می شوند.
  2. روز هایی که برای ازدواج، فوت همسر و یا پدر و مادر مرخصی گرفته اید اگر از 3 روز بیشتر نباشد جزو سابقه حساب می شود.
  3. ایام مرخصی استعلاجی یا استراحت پزشکی نیز جزو سابقه است. عمدتا حقوق این ایام توسط کارفرما پرداخت می ‌شود. همچنین بیمه ‌شده می ‌تواند از غرامت دستمزد ایام بیماری استفاده نماید.
  4. روز هایی که توالی کار در مشاغل سخت و زیان آور را زایل نمی کند.

چه ایامی توالی را زایل نمی کند؟

ایام زیر در فواصل اشتغال به کار های سخت و زیان‌آور توالی را زایل نمی ‌کند:

  • ایام خدمت دوران سربازی: در این مورد باید کارگر 2 ماه بعد از پایان خدمت دوران سربازی به کار خود رجوع کند.
  • روز های حالت تعلیق: ایام تعلیق شامل قهریه های طبیعی می باشد. قهریه ها عبارتند از زلزله، سیل، آتش سوزی و جنگ.
  • دوران توقیف بیمه‌ شده: به شرطی که حکم محکومیت برای فرد صادر نشود. همچنین در این مورد کارفرما موظف است که مطابق قانون حقوق ایام توقیف را به کارگر بپردازد.
  • ایام استفاده از مقرری بیمه بیکاری: به شرطی که بیمه‌ شده قبل از اتمام دوره یا بلافاصله بعد از آن به مشاغل سخت برگردد.
  • ایام خدمت در جبهه
  • دوران اسارت یا محکومیت سیاسی در صورتی که بیمه ‌شده به عنوان آزاده شناخته شود.
  • روز های استفاده از غرامت دستمزد.
  • غیبت غیر موجه: طول غیبت نباید بیشتر از ۳۶۵ روز در ۲۰ سال باشد. همچنین بر اساس قوانین انضباطی استخدامی منجر به اخراج، انفصال موقت و دائم فرد نشود.
  • روز هایی که کارگر بلاتکلیف باشد: کارگر برای اینکه مشمول این بند شود، به آرای صادر شده از سوی هیات‌ های حل اختلاف نیاز دارد.

چه ایامی توالی کار در لیست مشاغل سخت و زیان آور را زایل می‌ نماید؟

ایام زیر اگر در فواصل اشتغال در کار های سخت و زیان آور اتفاق بیفتد توالی را زایل می‌ نماید و مشمول تناوب در سابقه بیمه می ‌شود:

  1. اخراج، استعفا، انفصال و بازخرید خدمت
  2. اشتغال در کار ها و مشاغل عادی
  3. اشتغال در حرف و مشاغل آزاد
  4. بیمه خویش فرما
  5. استفاده از مرخصی بدون حقوق
  6. غیبت غیر موجه

شرایط بیکاری

  • مرخصی بدون حقوق: اگر کارگر به مدت 2 ماه به هر دلیلی مرخصی بگیرد، کارفرما وی را اخراج می نماید.
  • غیبت غیر موجه: چنانچه کارگر بیشتر از 10 روز به محل کار نیاید، غیبت وی غیر موجه بوده و کارفرما می تواند با توجه به قوانین انضباطی استخدامی کارگر را به صورت موقت و یا دائم اخراج نماید.

نحوه تعیین مشاغل سخت و زیان‌ آور با توجه به قانون سختی کار

تعیین سخت و زیان ‌آور بودن مشاغل معمولاً پس از درخواست کارگر یا شاغلین انجام می ‌شود. برای مشخص شدن صحت سخت و زیان ‌آور بودن مشاغل، سوابق و شرایط محیط کار مورد بررسی قرار می‌ گیرد. این قانون در سال ۱۴۰۳ برای تعیین سختی کار اعمال شد.

مراحل تعیین مشاغل سخت و زیان‌ آور

درخواست بررسی:

درخواست سخت و زیان ‌آور بودن مشاغل باید از سوی افراد و ارگان ‌های مربوطه ارائه شود. این درخواست می ‌تواند از طرف کارگر، کارفرما، وزارت بهداشت، تشکل‌ های کارگری و کارفرمایی، وزارت کار و امور اجتماعی و صندوق تأمین اجتماعی باشد.

برگزاری جلسه کمیته کارشناسان:

پس از دریافت درخواست، کمیته کارشناسان با برگزاری جلسه ‌ای شرایط را بررسی می‌کند. در این جلسه، مستندات موجود بر سخت و زیان‌ آور بودن شغل مورد ارزیابی قرار می‌ گیرد.

تأیید کمیته استانی:

در نهایت، مستندات و نتایج بررسی ‌ها به کمیته استانی ارسال می‌ شود. این کمیته برای بررسی سوابق و شرایط محیط از محل کار بازدید می‌کند. در صورت تأیید این کمیته، شغل مورد درخواست در لیست مشاغل سخت قرار می‌ گیرد.

درخواست بررسی مشاغل سخت و زیان‌ آور:

اگر شغل فرد در لیست مشاغل سخت و زیان ‌آور قرار نگیرد، او می ‌تواند به اداره کار درخواست دهد. برخی کارفرماها ممکن است به دلایل مختلف از اعلام سخت بودن مشاغل خودداری کنند. در این صورت، فرد می ‌تواند درخواست بررسی را به اداره کار ارائه دهد تا بررسی ‌های لازم انجام شود.

مدارک لازم برای درخواست سختی کار

براساس قانون جدید مشاغل سخت و زیان ‌آور ، پیگیری سختی کار به صورت اینترنتی انجام می‌ شود. مدارک مورد نیاز برای درخواست سختی کار شامل موارد زیر است:

  • اطلاعات شناسنامه و کارت ملی
  • سوابق بیمه متقاضی

این مراحل و مدارک به کارگران کمک می ‌کند تا در صورت نیاز، درخواست خود را برای بررسی سختی کار ارائه دهند و از حقوق خود بهره‌ مند شوند.

مقالات زیر را حتما مطالعه کنید +

اشتراک گذاری

عضویت در خبرنامه

برای آگاهی از اخبار روز حسابداری به ما بپیوندید

ثبت دیدگاه +

ثبت دیدگاه

به گفتگوی ما بپیوندید و دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید

82 دیدگاه
سید سجاد حسینی
21 بهمن 2025 - 12:57
سلام من در عسلویه کار میکنم سمت من تاسیسات ۱ هست جز شرایت سخت حساب میشه
تحریریه تدبیر
02 اسفند 2025 - 10:58
سلام،
تاسیسات ۱ به‌طور خودکار جزو مشاغل سخت و زیان‌آور نیست.
اما اگر در محیط پرخطر، گرما، فشار فیزیکی یا شرایط زیان‌آور کار کنید، می‌توانید درخواست بررسی سختی کار بدهید تا کارشناس اداره کار نظر بدهد.
فرهاد
13 آذر 2025 - 22:12
سلام من سنگ کارم آیا شغل من که روی دار بست کار میکنم جز سختی کار محسوب میشه یا نه
آرتام
13 مهر 2025 - 03:20
سلام من ظرفشور شرکت هستم اقماری ام از پنج صبح تاده شب تو آشپزخونه میشورم وتمیز میکنم سرکارم بامواد شیمیایی مثل ریکا وایتکس وضد عفونی کنندست ومشکل تنفسی پیداکردم به من تعلق میگیره
تحریریه تدبیر
15 مهر 2025 - 15:25
باید توسط کارشناسان اداره کار یا بیمه بررسی بشه
رجب کوراوند
17 تیر 2025 - 22:25
سلام بنده مدیر عامل یک شرکت ساختمانی هستم و خودم بعنوان سرپرست کار میکنم 28 سابقه کار دارم و 60 سال سن آیا سختی کار بهم تعلق میگیره ؟ اگر هم نگیره با 60 سال سن و 28 سال سابقه میتونم بازنشسته شوم لطا راهنمای بفرمایید
تحریریه تدبیر
22 دی 2025 - 17:02
سلام وقت‌تون بخیر
سختی کار: اگر شغل شما طبق فهرست مشاغل سخت و زیان‌آور تعریف نشده باشد، مشمول سختی کار نمی‌شوید.
بازنشستگی: با ۲۸ سال سابقه و ۶۰ سال سن، امکان بازنشستگی عادی وجود دارد، اما برای محاسبه دقیق و شرایط، باید به شعبه تأمین اجتماعی مراجعه کنید تا سابقه و حقوق شما بررسی شود.
آرش خ
15 تیر 2025 - 16:48
سلام. بنده مدیر و مهندس ارشد در دامپروری صنعتی هستم. مشاغل زیان آور شامل ما هم میشه یا فقط کارگران؟
چون همواره ما هم در معرض گرد کود، کار با حیوان و احتمال صدمه و یا انتقال بیماری، محیط گرد و غبار حاصل از تولید خوراک دام و ساعت کار زیاد بدون تعطیلات هستیم.
تحریریه تدبیر
16 تیر 2025 - 14:31
باید محل کارتون از نزدیک توسط کارشناسان تامین اجتماعی از نظر محیطی، خطر و سنگینی فعالیت‌ ها بررسی شود.
بهروز زارع ا
14 تیر 2025 - 02:11
سلام، من مدت ۴۹ ماه بلاتکلیف،بودم،وعامل،ان،شرکت،،،کارفرمابوده
،وتوانستم،رای،دیوان،بگیرم،
ازانجایکه،اداره کار،ومعمولا،ادارات،کل،حامی،یکدیگرند،وازاینکه دیوان،تصمیم،انها،تایید،نکنه نگران،میشوند،که نتوانستند حقوق شخصی،ضایع کنند
مدیر کل اداره کار به شدت نگران شدند ازاینکه دیوان ،،عدالت،رای،باطل کرده بنده که ازمراحل قانونی وچگونگی اجرای قانون اطلاعاتی نداشتم به عناوینی بنده بلاتکلیف گذاشتند واکنون بیش ازبیست سال میباشد حق سنوات بنده،نداده‌اند وتسویه حساب ندادند اداره کل تامین اجتماعی رفتم میگه برو تسويه حساب بیار تسويه حساب نمیدن کجاشکایت کنم
تحریریه تدبیر
23 دی 2025 - 08:48
سلام
با توجه به شرایط شما:

مدارک و مستندات جمع کنید: حکم دیوان عدالت اداری، قرارداد، فیش حقوقی، مکاتبات با کارفرما و اداره کار، هر مدرکی که اثبات کند شما بلاتکلیف بودید و حقوقتان پرداخت نشده است.

شکایت در اداره کار: به «اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی» شهرستان محل کار مراجعه کنید و درخواست «اجرای رأی و مطالبه حقوق و سنوات معوقه» بدهید. اداره کار موظف است پرونده شما را رسیدگی کند.

اگر کارفرما تسویه نمی‌دهد: می‌توانید همزمان از طریق دادگاه عمومی حقوقی برای مطالبه حقوق و سنوات اقدام کنید. رأی دیوان و مدارک شما سند محکمه‌پسند است.

تأمین اجتماعی: وقتی پرونده در اداره کار در جریان است، می‌توانید به شعبه تأمین اجتماعی مراجعه و با ارائه حکم و مدارک، درخواست اصلاح سابقه بیمه و پرداخت حق بیمه را بدهید.
شیرزاد خسروی
13 تیر 2025 - 17:05
سلام من حدود ۲۰سال در دامداری صنعتی کار میکنم آیا به من تعلق میگره؟؟
تحریریه تدبیر
16 تیر 2025 - 14:24
باید محل کارتون از نزدیک توسط کارشناسان تامین اجتماعی از نظر محیطی، خطر و سنگینی فعالیت‌ ها بررسی شود.
بهرام
03 مرداد 2025 - 20:33
سلام من در تصفیه خانه فاضلاب صنعتی و بهداشتی شرکت خودروسازی بعنوان کارشناس تصفیه کار میکنم ، آیا به من سختی کار تعلق میگیرد.
من قبلاً مطرح نکرده بودم
تحریریه تدبیر
20 دی 2025 - 16:00
سلام وقتتون بخیر
بله، معمولاً کار در تصفیه‌خانه فاضلاب جزو مشاغل دارای شرایط سخت و زیان‌آور محسوب میشه. برای رسمی‌شدن این موضوع باید از طریق کمیته تشخیص مشاغل سخت و زیان‌آور اداره کار درخواست بدید تا محیط کار بررسی و تأیید بشه.
سمیه اخگری
31 خرداد 2025 - 13:31
سلام ایا پرستاری جزو مشاغل سخت هست؟
تحریریه تدبیر
06 تیر 2025 - 10:15
اگر در بخش فوریت‌ های پزشکی مشغول به کار باشید مشمول شرایط سخت و زیان آور میشید اگر نه برای بررسی به شعب یا کارگزاری تامین اجتماعی مراجعه کنید
علیرضا کرمی زاده
22 خرداد 2025 - 16:56
عرض ادب.ایا رانندگی لودر در معدن تولید شن و ماسه جزو مشاغل سخت هست
تحریریه تدبیر
29 خرداد 2025 - 15:01
بله شما در دسته مشاغل سخت و زیان آور قرار می گیرید.
علیرضا کرمی مطلق
22 خرداد 2025 - 16:49
عرض ادب.من در معدن تولید شن و ماسه بعنوان راننده لودر به مدت شش ساله دارم کار میکنم.تو لیست بیمه هم عنوان شغلی را راننده لودر رد میکنند.ایا به من سختی کار تعلق می‌گیرد.ممنون از شما
تحریریه تدبیر
29 خرداد 2025 - 09:21
باید محل کارتون از نزدیک توسط کارشناسان تامین اجتماعی از نظر محیطی، خطر و سنگینی فعالیت‌ ها بررسی شود.

فهرست مطالب

عضویت در خبرنامه

برای آگاهی از اخبار روز حسابداری به ما بپیوندید

رزرو سمینار رایگان "از حسابداری تا مدیر مالی"

[gravityform id="5" title="false" description="false" ajax="true"]